BÀI 1: HAI CÚ BÙNG NỔ : THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ SIÊU THỊ MINI
(Nhóm chuyên gia thị trường của Trung tâm BSA)

Chuyến đi thực tế khảo sát tận mắt các biến động của thị trường bán lẻ không khiến chúng tôi giật mình: quả thực năm 2026, đến giờ, là năm sôi động nhất trong suốt 10 năm gần đây. Và “sôi” rõ nhất là khối hiện đại (MT, modern trade) gồm kênh siêu thị và thương mại điện tử.

Với KÊNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ (TMĐT), 6 tháng đầu năm chứng kiến mức tăng cực kỳ ấn tượng: hơn 40%. Nếu duy trì mức này đến hết năm thì dung lượng thị trường đã tăng gấp đôi sau 3 năm. Điều đáng nói là mặc dù trong quý 2/2026, khi các sàn tăng phí, dẫn đến vài chục nghìn shop phải rời cuộc chơi, nhưng lại không làm ảnh hưởng đến mức tăng trưởng nói chung vì bên cạnh người đi thì kẻ đến cũng rất đông. Ước tính có khoảng 300 - 400 shop mới đăng ký mỗi ngày. Về mức tăng trưởng thì tăng do sản lượng chỉ chiếm 1/3, còn đa số là đến từ tăng giá, sự gia tăng tiêu thụ của nhóm hàng phân khúc cao cấp, giá trị cao. Đây là tín hiệu làm phấn khởi cả ngành.

Tình hình số người mua tăng, tần suất mua sắm tăng, giá trị giỏ hàng tăng nhờ dịch chuyển theo hướng cao cấp hóa đã cho phép có dự báo tăng trưởng lạc quan cho TMĐT 2027 (hiện số dự báo mức tăng 2027 là 20%).

Với KÊNH SIÊU THỊ (Modern Trade - MT), thì 2026 phát triển cực kỳ ấn tượng. Một khảo sát nhanh trong nhóm chuyên gia thị trường của Hội/BSA thì có khoảng hơn 70% các DN thuộc nhóm qui mô lớn có mức tăng trưởng kênh MT với 2 con số.

Từ sau Covid đến giờ, ngoại trừ 2022 là năm hồi phục sau 2021 quá thấp, thì 2026 hiện nay chính là năm tốt nhất của MT. Điều cần chú ý để hiểu đúng sức tăng của kênh siêu thị là sự tăng trưởng không phân bổ đều giữa các kênh nhỏ thuộc MT. Nếu dạng SIÊU THỊ MINI đang tăng nhanh, trên 25%, thì ngược lại dạng SIÊU THỊ LỚN TRUYỀN THỐNG lại chỉ khá khiêm tốn, dưới 5%. Một số “ông lớn” phải mở thêm siêu thị mới để giữ “phong độ” nhưng khó khăn là rất rõ.

Kênh siêu thị mini chính là đầu tàu tăng trưởng, theo thông kê sơ lược thì 6 tháng đầu năm toàn thị trường có gần 2.000 siêu thị nhỏ được cấp phép khai trương từ nhiều nhà bán lẻ. Trong đó dẫn đầu là Winmart và Bách Hóa Xanh chiếm hơn 70% số lượng cửa hàng.

Bên cạnh đó, đáng chú ý nhất là sự tham gia cực kỳ sôi động của các nhà bán lẻ nhỏ với sự ra đời liên tục của các mô hình siêu thị nhỏ khác nhau. Các tay chơi mới này dù vốn và kinh nghiệm ít hơn nhưng lại không ngại cạnh tranh khi xuất hiện ngay cạnh các ông lớn bán lẻ. Do vậy là hiện nay người ta rất dễ nhận ra, trong bán kính 500 - 1.000 mét xung quanh các đại siêu thị như Coopmart, GO!, Emart, Lotte... xuất hiện hàng loạt siêu thị mini dưới các thương hiệu khác nhau, thậm chí có thể đứng cách nhau vài chục mét. Với ưu thế về sự TIỆN LỢI, phục vụ nhu cầu mua sắm cho BỮA ĂN HẰNG NGÀY của các bà nội trợ ít thời gian, siêu thị mini đã lấy kha khá khách từ các siêu thị lớn.

Với các tiệm tạp hóa nhỏ (mamashop) tại nhà thì siêu thị mini chính là cơn ác mộng của họ: mỗi lần siêu thị mini xuất hiện ngay cạnh nhà là các tạp hóa truyền thống này gặp nhiều khó khăn ngay lập tức. Theo ý kiến của một chuyên gia đến từ một công ty nghiên cứu thị trường thì một siêu thị mini có thể gây ảnh hưởng cho 8 - 10 cửa hàng tạp hóa truyền thống trong bán kính 1 - 1.5km xung quanh. Với tỷ lệ này thì con số 2.000 siêu thị mini mở ra đang gây áp lực lên khoảng 20,000 tiệm tạp hoá nhỏ truyền thống.

Trong hội nghị cổ đông gần đây, nhà bán lẻ Winmart với số lượng siêu thị lớn nhất Việt Nam đã công bố chiến lược mở rộng về vùng nông thôn. Theo chúng tôi đánh giá thì sự dịch chuyển này của Winmart sẽ kéo theo làn sóng của cả thị trường và chắc chắn sẽ có CUỘC ĐỔ BỘ LỚN của kênh siêu thị về khu vực nông thôn trong thời gian tới.

Một cựu lãnh đạo của một công ty nước giải khát lớn chia sẻ thông tin: ước tính số lượng các loại hình siêu thị mini của các ngành trong FMCG (hàng tiêu dùng nhanh) thì hiện có khoảng 14,000 - 15,000 siêu thị. Với tốc độ mở nhanh như năm 2026 thì 3 năm nữa sẽ vượt con số 20,000. Khi đó khắp hang cùng ngõ hẻm đâu đâu cũng có thể tìm thấy một siêu thị mini.

Tác động của sự bùng phát các siêu thị mini?
- Với người tiêu dùng (NTD) thì họ sẽ có thêm sự lựa chọn. Sự cạnh tranh trên từng tuyến đường sẽ giúp NTD được phục vụ tốt hơn nhiều. Các tiệm tạp hóa nhỏ truyền thống dưới áp lực sinh tồn sẽ phải có những sự thay đổi về dịch vụ khách hàng để cạnh tranh ngang hàng với siêu thị thường chuyên nghiệp lâu nay.
- Với các doanh nghiệp thì cơ cấu kênh phân phối, chiến lược kênh phân phối sẽ thay đổi rất căn bản. Ranh giới giữa kênh truyền thống và hiện đại sẽ "nhạt nhòa" hơn, chấp nhận sự dịch chuyển qua lại giữa các kênh một cách linh hoạt và quản trị các kênh sẽ phải khoa học, bền vững hơn.