Bài viết của Hà Lâm Tú Quỳnh, “Giữ cái tên thuần Việt cho con” mà tôi vừa share đã nhắc tôi nhớ tới nhiều bạn tôi, sống ở nước ngoài vẫn luôn âm thầm ươm dưỡng tình yêu tiếng Việt thẳm sâu nơi con.
“…Như những cơn mưa nước từ trời thấm sâu qua nhiều tầng đá trầm tích hàng trăm năm, tích tụ những khoáng chất tự nhiên thành nguồn khoáng hiếm quí…”, hình như còn văng vẳng trong đầu tôi chuyện kể về lịch sử hình thành nguồn nước khoáng của Vikoda mà Trung tâm BSA vừa tổ chức company tour hôm qua?). Chuyện kể về nguồn khoáng quí, về tình yêu vô lượng của vợ chồng Lê Nam - Tú Quỳnh quyết giữ danh tính thuần Việt cho con, cứ khiến tôi nghĩ mãi đến tình yêu của các bạn bè tôi, đang sống ở nước ngoài mà cố gắng hết sức gieo mầm, giữ gìn tình yêu tiếng Việt cho con.
Dạy cho những đứa trẻ sinh ở Mỹ, lớn lên đi học trường Mỹ, giao du toàn bạn và thầy Mỹ mà giúp đứa nhỏ biết tiếng Việt, nói, viết và nghĩ một cách tự nhiên bằng ngôn ngữ Việt thực sự là một kỳ công, phải nhiều tháng năm, nhiều công khó bằng kiên nhẫn phi thường và tình yêu tinh tế sâu thẳm nhường nào.
Tôi vẫn thường lặng lẽ theo dõi công trình "thế kỷ" của các bạn tôi, thú vị lắm.
Trước nhất tôi vẫn gặp những câu chuyện bất ngờ nho nhỏ, theo nhiều kiểu. Xin kể vài chuyện tôi tình cờ gặp hay nghe…
- Sắp tới sinh nhật, bạn tôi, đang điều hành một công ty ở Việt Nam, nhắn tin cho con gái 12 tuổi, đang sống ở Cali, con nhớ gửi thiệp chúc mừng ba. Sát ngày, nhắc nữa. Tôi hỏi, ông ghiền thiệp chúc mừng dữ vậy? Anh nói thản nhiên, tôi nhắc là vì con chứ không vì tôi đâu. Hả? Vì muốn gửi thiệp, cháu sẽ phải viết bằng tiếng Việt, theo qui ước giữa hai cha con, là thêm một lần rèn thêm tiếng Việt.
- Một lần khác, tôi nghe bạn kể, con gái anh tự phân tích: con đẹp là nhờ mẹ còn ba thông minh là nhờ con. Ủa, tôi cứ tưởng (xuôi chiều) con thông minh là nhờ ba. Bạn tôi nghe vậy, bật cười rồi giải thích. Nó nói có lý lẽ đó bà. Tôi làm việc ở Việt Nam mà hầu như hằng ngày vẫn thường nhận lắm câu hỏi của cháu về kiến thức khoa học, lịch sử, ứng xử xã hội... nên tôi phải tra cứu, tìm hiểu, tổng hợp nhiều nguồn thông tin. Riết thành thông minh chứ sao?
- Khi con gái gần về Việt Nam (trường ở Mỹ nghỉ hè) là lúc ba lặng lẽ “ôn luyện” về lịch sử. Bởi cứ đi cùng với ba, qua các con đường TP là cháu hỏi, ông này là tướng thời vua nào, đánh quân gì, ba nhớ không, rồi… sao cùng là chợ mà cái chợ mình đi hôm qua là Bà Chiểu, bữa nay lại là chợ Cầu Ông Lãnh, của ông, hả ba?
- Gần đây nhất là chuyện dạy toán của bạn tôi. Năm nay con gái đã 16 tuổi. Anh kể. "Hôm đó, giờ đã khuya, hơn 11pm rồi, bài toán khó tôi kèm con gái giải còn đang dang dở, mà sau toán thì cháu còn phải hoàn thành bài lịch sử và tiếng Anh, vậy mà khi gặp từ “X squared” thì con gái bỗng dừng lại, ko dùng tiếng Anh, mà quay qua truy vấn ba bất ngờ, chữ này, tiếng Việt nói sao ba?. Phải nói tôi cũng bất ngờ vì lúc đó, khuya rồi, mệt mỏi, bài vở con còn chồng chất mà con vẫn muốn học thêm 1 từ khó là “bình phương” trong tiếng Việt (mà trong cuộc sống hàng ngày hầu như đâu có phải dùng).
Tôi ngẫm nghĩ rõ ràng niềm yêu mến tiếng Việt của con gái phải thấm rất sâu".
Tuy vậy, có chuyện này tôi thoạt nghe thì hơi lạ mà nghĩ sâu lại thấy có lý.
- Một lần, công ty của anh bạn này tham gia một cuộc triển lãm quốc tế. Anh bạn tôi thấy con gái cũng đến, nhưng nhìn thẻ đeo của con lại thấy ghi tên...Việt Nam. Con gái giải thích, con tự đổi tên trên thẻ đó ba.
Anh kể chuyện cái thẻ đeo tên Việt của con với vẻ hãnh diện rất kín đáo. Tôi không hỏi gì thêm mà nghĩ, cô bé cũng kín đáo hãnh diện về sản phẩm có tiếng là phát minh vượt trội (của ba) và cô là tình nguyện viên sẽ tiếp khách quốc tế, sẽ trực tiếp nghe khách trò chuyện về sản phẩm đó, của một người Việt, ắt họ ít nhiều thấy có liên quan với… cái tên Việt của cô.