TỪ TRẺ ĐẾN GIÀ, NHỮNG CHUYỆN THÚ VỊ VỚI SỐ.
Bên cạnh các chuyên gia thị trường, tôi cũng thường lân la tới nghe chuyện các bạn nghề sale và khám phá nhiều điều thú vị trong nghề của họ. Thay vì nghe các nhà lý luận giảng thuyết khiến tôi buồn ngủ, tôi vẫn mê đi cà phê vỉa hè với dân sale, chỉ trà đá thôi, không cần kêu cà phê cho tỉnh ngủ… Tôi nghe và thỉnh thoảng ghi sổ tay. Nhưng viết nhanh hơn tôi là tác giả Phạm Trọng Chinh, đã tốc ký như dưới đây.
1. NGƯỜI GIÚP VIỆC QUỐC TẾ.
Tuần trước, tôi được bạn mời ăn tân gia. Trong buổi tiệc tôi chú ý đến điểm lạ là gia chủ có người giúp việc là người nước ngoài. Hỏi ra mới biết là chị ấy đến từ Bangladesh. Tay chân thoăn thoắt, cử chỉ nhanh nhẹn, nói tiếng Anh rất tốt. Hỏi thêm chủ nhà mới biết: đây là “xu hướng mới”, diễn ra ở thành phố mình không hiếm. Anh tìm được người từ một công ty dịch vụ. Họ là những lao động rất thành thạo nghề giúp việc chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản, kinh nghiệm tốt. Họ đến từ nhiều nước Nam Á và cả gần VN như Indonesia, Philippines.
Chị giúp việc nhà bạn tôi, có thời gian làm việc ở Singapore nhưng do chi phí sinh hoạt ở đó quá cao nên chị sang VN tìm cơ hội. Chị thành thạo sử dụng các thiết bị số mà ko cần chỉ dạy gì, cũng hiểu biết việc tổ chức tiệc, chăm sóc người lớn tuổi. Bạn tôi đánh giá: chất lượng công việc có khi bằng 2 người thường. Hàng tháng gia chủ sẽ đánh giá dịch vụ của họ thông qua app, tiền thưởng thêm của họ phụ thuộc vào đánh giá của người sử dụng lao động. Anh cho biết thêm: tui trả lương gần 1.000 đô nhưng thấy rất đáng.
Với đà này thì lao động phổ thông mảng này tại VN sẽ bị cạnh tranh rất mạnh với nguồn lao động này. Thời toàn cầu hoá, công việc tưởng chừng như đơn giản cũng phải đối mặt cạnh tranh toàn cầu.
2. BÀ CỤ BÁN VÉ SỐ CŨNG ÁP DỤNG … SỐ.
Cụ già bán vé số gần hẻm nhà tôi không ngờ cũng biết số! Tôi có thói quen tiện đường là ghé mua vé số của các cụ ngồi bán gần nhà. Nhưng thường thì tôi không trả tiền được vì… không có tiền mặt. Hôm qua cũng bị vậy, tôi đang tự trách mình thì cụ bỗng nói: yên tâm chú, tui có mã này rồi, chú chuyển vào đây giúp tui. Theo thói quen, chuyển tiền xong tôi xoay màn hình cho bác xem và chụp giao dịch. Bác đưa cái điện thoại cục gạch sờn cũ lên nói: cái này mà chụp gì chú, nhưng chú cho tui tên đầy đủ nghen. Nói rồi bác chép tên tôi vào và giờ/phút giao dịch. Tui tò mò làm như thế để làm gì? Hoá ra là, số tiền tôi chuyển sẽ về đại lý nên phải ghi lại cho đại lý cuối ngày coi, mới phân biệt giao dịch nào là của cụ nào. Bà cụ nói thêm, tui thì chữ chưa thông, tài khoản còn không có thì đâu biết gì mấy thứ bày, nhưng mấy tuần qua nhờ nó tui vẫn bán được. Mà nhờ cái đồ “điện tử” này, tui lại bán nhiều hơn (cái này thì trong ngành TMĐT từ lâu đã chứng minh là mua online thì giỏ hàng lớn hơn offline rồi).
À, hơn 80 tuổi vẫn vượt khó với… số nhé.

3. NHÀ THUỐC NHỎ LẺ CẠNH TRANH ĐẠI GIA
Trên chuyến vi vu cuối tuần, đi qua ngã tư, tôi chợt phát hiện trong phạm vi mấy trăm mét đã có 3 nhà thuốc lớn đứng sát nhau: Long Châu, An Khang, Pharmacity. Quả là điển hình cho sự bùng nổ của các chuỗi bán lẻ dược phẩm. Tôi chợt chú ý đến một nhà thuốc nhỏ xíu cách đó không xa. Phía trước có tấm bảng ghi: Hỗ trợ đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, giao thuốc tận nhà.
Máu nghề sale nổi lên, tôi ghé lại mua một tuýp vitamin để hỏi chuyện. Hoá ra là để cạnh tranh các đại gia, hiệu thuốc nhỏ đào sâu “Insight” khách hàng chung quanh, nhiều người mắc tiểu đường mà không biết cách đo đường huyết, hoặc có người chưa biết đo huyết áp đúng cách. Lại có chị chạy đến hỏi kem - thuốc dưỡng da… Thế là thông báo, khách đến ngay, tư vấn tận tình mà miễn phí, hay ở nhà gọi điện là có thuốc đến ngay. Vậy là… có khách.

4. XE BÁN DẠO TRÁI CÂY THANH TOÁN SỐ.
TMĐT giờ đã có phiên bản bán hàng rong bạn ạ. Chuyện thế này, tôi ghé xe bán dạo trái cây dạo quen thuộc. Mua vài món thì chị bán hàng nói: chú lấy Zalo của chị, khi nào có hàng tươi thì chị nhắn, chú mua gì thì chị mang qua tận nhà, chú khỏi qua đây mất công lắm. Tôi tự nhủ “Bà này lên sàn hồi nào nhỉ, quen bả mấy năm nay, thấy bả chất phác lắm”. Tôi vào Zalo luôn. Phát hiện trong đó chị bán dạo trái cây đã có hơn 100 khách rồi. Bả còn chụp hình trái cây mới, quảng cáo rần rần luôn. Và chưa hết, còn kèm dịch vụ nữa: ai cần nước cam nguyên chất, chị ấy vắt cam, đóng chai giao tận nhà thu thêm xíu phí thôi.
Còn đây là câu chuyện thứ 5, của chủ tút này, viết phụ thêm cuối bài.
5/CHUYỆN ANH THỢ HỐT RÁC VĂN MINH.
Nghĩa đẩy xe rác xóm tôi mấy năm mà nhìn chắc chỉ chừng hơn hai mươi. Buổi trưa, Nghĩa hay đến lấy rác, thường gặp tôi đi làm về và tôi hay trò chuyện, vui đùa với Nghĩa. Mấy hôm nay, chị bếp nhà tôi đang phàn nàn, hăm he sẽ gặp Nghĩa bảo Nghĩa tách riêng cái túi rác “vô thừa nhận” mà ai để lén trước cửa nhà tôi, đừng đổ rác đó. Tôi vừa hỏi: “Nghĩa ơi, Trang đâu?” (hôm Nghĩa cưới vợ tôi đùa ghép tên, rằng Nghĩa có cưới được cô vợ tên Trang không, thực ra vợ Nghĩa tên Hoa), Nghĩa chưa kịp trả lời tôi thì chị bếp chạy ra, khăng khăng yêu cầu Nghĩa vứt lại túi rác ai "ủn" vào. Nghĩa nhìn tôi cười, con biết ai vứt rồi cô, nhưng chuyện không đáng, mình bỏ lại thì cửa nhà minh bị dơ, coi xấu xí lắm cô. Tôi hỏi, sao Nghĩa biết người vứt, hay vậy? Nghĩa cười khì: Cô cứ nhìn xéo lên cột đèn kia, cái camera của phường treo rất khéo, chỉ cần nói tổ dân phố truy xuất cái là biết liền.
Lạ là từ đó không thấy “ai đó” vứt rác nữa. Thì ra ai đó có nghe anh chàng hốt rác biết hết nhưng… không chấp. Chị bếp nhà tôi sau đó nhờ phường mở camera thật thì đúng như lời Nghĩa nói.
Thì ra anh bạn hốt rác này biết chỗ treo camera, biết tác dụng lật mặt của thiết bị số đó mà “không chấp”. Vậy mà từ sau hôm anh hốt rác chỉ cái cam, rác không chạy bậy qua nhà tôi nữa.
Bốn câu chuyện trên đây có lẽ chỉ xoay quanh 2 từ: cạnh tranh, vượt khó. Còn chuyện anh hốt rác của tôi lại thể hiện bản lĩnh số của một người trẻ. Dù hốt rác, cái nghề tưởng như tận đáy xã hội mà cũng biết ứng dụng số, biết giữ gìn nét đẹp văn minh chung cho không gian sống, hơn hẳn người có dáng trí thức cao cấp mà có mấy chục đồng tiền rác cũng "né".