Cuộc họp online nhóm chuyên gia thị trường tuần này (cuối tuần, bạn Phạm Trọng Chinh phải trực bệnh viện vì có người nhà nhập viện, còn tôi, thư ký chầu rìa siêng năng nhưng bận đi study tour ở Đà Lạt); tuy vậy, cùng với các bạn ở TPHCM, chúng tôi vẫn họp.

Và hai đề tài được chú ý nhất là: đề xuất mới của Bộ Tài Chính cho ngưỡng chịu thuế của Hộ kinh doanh và vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Bài về hàng giả, hàng nhái tôi vừa mượn bài viết chủ đề này từ anh Ricky Hồ và nay, bài này là ghi chép ngắn của bạn Phạm Trọng Chinh.

Tựa bài là một câu hỏi nghiêm trang (cho ra vẻ tựa một bài bình luận thương mại?) chứ mọi người nói tới mức 1 tỷ này thì cười khà khà với nhau: Bao lâu nay xác định là 500 triệu, rồi mới thấy tình hình kinh tế thế giới biến động, sao chưa "sẵn trớn" xem kỹ hơn tình hình kinh tế thế giới đang biến động mạnh hơn cỡ nào, làm một lần, đừng "cà lăm" nữa thì sẽ giúp các hộ kinh doanh ổn định, hợp lý hơn chăng? Tức là anh em cười vui, với nhau, rằng thực tế tình hình trong nước, các hộ kinh doanh đóng băng, hạ qui mô, đóng cửa nhiều có phần gây “thốn” thực sự, chứ làm luật, những luật định sống còn tới từng hộ gia đình mà chỉ ngó tình hình kinh tế thế giới, biết là đọc biểu đồ diễn biến tình hình này chính xác sao đây để khỏi phải điều chỉnh hoài hoài?

Mời bạn đọc bài phân tích ngắn của chuyên gia thị trường Phạm Trọng Chinh.

Ngày 20.4.2026, Bộ Tài Chính phát đi thông báo nâng ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm, gấp đôi mức cũ là 500 triệu đồng.

Trích nguyên văn phát biểu của đại diện Bộ cho việc điều chỉnh này là “…trước bối cảnh tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động, các đối tượng như hộ kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô nhỏ sẽ bị ảnh hưởng lớn. Chính phủ thấy cần xem xét điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh và xây dựng ngưỡng doanh thu miễn thuế với doanh nghiệp nhỏ” (theo Báo Thanh Niên).

Trước hết thì đây là thông tin tích cực, giới tiểu thương cũng đang thở nhẹ hơn chút (chưa thở phào) khi thấy ngành thuế đã có sự tiếp thu ý kiến của cộng đồng kinh doanh về những bất hợp lý trước đây trong việc xác định ngưỡng chịu thuế cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Tuy nhiên theo chúng tôi thì có một số vấn đề cần tiếp tục xem xét:

1. Thứ nhất, lí do được nêu ra của việc điều chỉnh này là do tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động. Việc này không sai nhưng chúng tôi cho rằng cần phải có sự cầu thị, công nhận là mức trước đây 500 triệu là rất bất hợp lý, hoàn toàn không phản ảnh thực tế kinh doanh, bắt buộc phải điều chỉnh. Chứ không phải bởi do tình hình thế giới. Vì nếu nói do tình hình thế giới đang bất ổn ngắn hạn, thì mai mốt ổn định lại thì chẳng lẽ quay về mức cũ sao? Phải nhìn thẳng và thật vào sinh kế của hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ để tính.

2. Thứ hai, thử làm một phép tính đơn giản. Với mức doanh thu 1 tỷ/năm, mỗi tháng 83 triệu. Tỷ suất lợi nhuận của nhóm hộ kinh doanh phân phối cho “rộng rãi” là 10% luôn thì mỗi tháng kiếm được 8.3 triệu, rất thấp. Trong khi đối chiếu với ngưỡng bắt đầu chịu thuế thu thập cá nhân không người phụ thuộc là 15.5 triệu, thì khoảng cách còn rất xa. Sở dĩ lấy nhóm tiểu thương kinh doanh phân phối là vì nhóm này chiếm đa số trong hơn 5 triệu hộ kinh doanh trên cả nước và nhóm có tỷ suất lợi nhuận khiêm tốn nhất. Với tình hình thực tế như vậy, ngưỡng chịu thuế phải là mức doanh thu 2 tỷ (tương ứng với mức thu nhập hàng tháng là 166 triệu, lợi nhuận khoảng 16.6 triệu, tương đương ngưỡng chịu thuế TNCN)

3. Thứ ba, nhìn qua và so sánh với ông hàng xóm Trung Quốc, vốn nổi tiếng với chính sách “nuôi dưỡng hộ kinh doanh nhỏ lẻ” (chúng tôi đã từng có bài phân tích trước đây). Ngưỡng miễn thuế của họ/tháng là 14.000 USD, tương đương 360 triệu/tháng, hơn 4 tỷ/năm, gấp 4 lần mức mới mà VN định áp dụng. Khoảng cách quá lớn nếu so với GDP bình quân đầu người Trung Quốc chỉ gấp 2.7 lần so với VN.

Với tình hình như vậy, nhất là khi luật thuế TNCN nhiều khả năng sẽ điều chỉnh trong năm nay theo hướng nâng ngưỡng chịu thuế và hỗ trợ thêm cho người thu nhập trung bình, thấp, thì việc đánh giá đúng và đủ tình hình sinh kế của hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ để cân chỉnh mức doanh thu chịu thuế là cực kỳ quan trọng. Đó là cách hiệu quả nhất để kích cầu tiêu dùng, bình ổn giá, đảm bảo an sinh xã hội.