Tác giả: Phạm Trọng Chinh
*Loạt bài chính sách ủng hộ tiểu thương và SME của các nước lân cận
Ngày 2/8, cộng đồng mạng Thái Lan xôn xao tưng bừng khi chứng kiến cảnh Thủ tướng Thái, ông Anutin Charnvirakul mặc quần short dùi đi thăm chợ Sriyan để thăm hỏi tiểu thương về thực trạng buôn bán làm ăn. Đây là cuộc kiểm tra thực tế dự án “Hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho dân và giúp tiểu thương” tức “chương trình kích cầu tiêu dùng” của chính phủ Thái, thực hiện 4 tháng qua. Chuyến thăm thú vị đến mức viral rộng gây chú ý… cả thế giới. Tên gọi chương trình Thais help Thais, NGƯỜI THÁI GIÚP NGƯỜI THÁI. Nổi tiếng nhiều nơi…
1. CÁCH TIẾP CẬN CỦA THÁI LAN TRONG CHÍNH SÁCH VỚI NHỮNG NGƯỜI YẾU THẾ CỦA NỀN KINH TẾ.
Từ khi cuộc chiến Trung Đông nổ ra, nguồn cung xăng dầu đứt gãy, chi phí nền kinh tế gia tăng, Chính phủ Thái tìm cách hỗ trợ nền kinh tế.
Họ kích hoạt khoản vay 400 tỷ baht (quy đổi chừng 12 tỷ USD). Họ chia làm 2: một nửa bơm thẳng vào kích cầu tiêu dùng + an sinh xã hội, nửa còn lại thực hiện kế hoạch đầu tư chuyển đổi năng lượng có tính chất lâu dài hơn.
Phần kích cầu tiêu dùng, chính phủ Thái phân nhóm đối tượng thành nhiều nhóm khác nhau để việc phân bổ hợp lý và đảm bảo tính công bằng xã hội. Tiền hỗ trợ đươc chuyển vào tài khoản cá nhân người dân với quy định mục đích sử dụng và chỉ điểm kênh thanh toán.
Thái Lan có hệ thống cửa hàng kiểu bình ổn giá tên là Blue Flag, người mang thẻ có thể đến đây để sử dụng tiền của chính phủ hỗ trợ.
Blue Flag cũng là một chương trình bền bỉ, hữu ích của nước này. Nó không phải cửa hàng thương hiệu kiểu 7 – eleven, mà là hàng ngàn cửa hàng tạp hoá trên khắp đất nước, họ muốn tham gia chương trình bình ổn giá của chính phủ và đăng ký tham gia. Sau khi được duyệt, họ sẽ được treo biển Blue Flag và sẽ được nhận hàng giá ưu đãi từ các nhà cung cấp và buộc phải bán với giá đúng quy định để hỗ trợ người tiêu dùng.
Theo trang web của Bộ Công Thương Thái Lan thì nước này có đến 150 ngàn cửa hiệu Blue Flag, được ra đời từ 2017 theo chương trình Thẻ Phúc lợi chính phủ Thái Lan, người dân có thể dùng thẻ phúc lợi để chi tiêu tại các cửa hàng này. Hiện nay không chỉ có Blue Flag mà những hệ thống siêu thị hàng đầu Thái Lan cũng đã tham gia chương trình Thẻ Phúc Lợi như Lotus, BigC, Makro… Trong số các hỗ trợ có một hình thức hết sức độc đáo là “chương trình đồng thanh toán 60/40” – chính phủ trả 60%, người dân trả 40% giá trị hoá đơn, với quy định giới hạn chi tiêu không quá 1.000 baht/người/tháng, không được cộng dồn cho tháng sau.
2. CHƯƠNG TRÌNH ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ BƯỚC ĐẦU RA SAO?
Lướt qua các trang thông tin chính thống:
- Sau 5 ngày triển khai thì chương trình đồng thanh toán đã chi ra số tiền khoảng 10 tỷ baht (khoảng 300 triêụ đô) – tính ra thì tốc độ giải ngân rất nhanh.
- Có khoảng 20 triệu người đã tham gia, tương đương gần 1/3 dân số Thái Lan (khoảng 66 triệu), tốc độ lan toả như vậy là cực nhanh.
- Lượng hàng bán ra tăng tốt theo phản ánh của tiểu thương và các hệ thống siêu thị cũng như qua hệ thống hoá đơn điện tử.
- Đặc biệt một số thông tin cho thấy nhóm OTOP cũng được hưởng lợi đáng kể từ chương trình (OTOP = one tambon one product – mỗi làng, một sản phẩm)
Người dân Thái, tiêu thương Thái mừng vì chương trình này giúp họ vượt qua khó khăn ngắn hạn. Thực tế chứng minh, chính phủ nói được làm được.
3. NHỜ ĐÂU CHƯƠNG TRÌNH ĐƯỢC THỰC HIỆN TỐT? CHÍNH LÀ NHỜ CÔNG NGHỆ.
Với người dân, họ sử dụng ứng dụng của ngân hàng Krungthai (1 trong 3 ngân hàng lớn nhất Thái Lan, do chính phủ Thái chi phối, chuyên thực hiện các chinh sách an sinh xã hội cho chính phủ). Các tiểu thương thì có một ứng dụng tên là Tung Ngem để thanh toán. Nếu chỉ nói đến app và app thì ở đâu chẳng có, Việt Nam mình cũng đầy app.
Cái độc đáo ở Thái chính là năm nay họ phát triển một con AI xịn xò tên là CHIM THÌ THẦM (Whispering Bird), tối ngày chú chim này cứ thì thầm bên tai tiểu thương như một người bạn, trả lời mọi câu hỏi của họ. Trời ơi, họ thương tiểu thương đến đặt tên anh bạn giải đáp mọi “thắc mắc biết hỏi ai” cũng quá là gần gũi, thú vị.
Con chim này làm cái gì? Làm được khối việc xịn xò đấy:
- Trả lời mọi câu hỏi về chương trình Thais help Thais
- Phân tích doanh số mua vào bán ra giúp tiểu thương (quá đỉnh)
- Xác định khung giờ bán hàng hiệu quả (quá thông minh)
- Gợi ý kế hoạch nhập hàng và quản lý tồn kho (khá chính xác)
- Cập nhật giá nguyên liệu tham chiếu từ website Bộ Công Thương (thật rành rẽ)
- Ước tính chi phí, lợi nhuận, báo cáo bán hàng (thiệt gọn, khỏe tiêu thương)
Chúng tôi kiểm tra một vòng hệ thống phân phối các nước thì có vẻ đây là AI đầu tiên được tích hợp để hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, giúp đỡ bán lẻ.
Với sự hỗ trợ như vậy, tiểu thương cực kỳ thuận lợi trong việc sử dụng các thông tin kinh doanh của mình để vay vốn nhanh chóng và minh bạch hơn trước đây rất nhiều.
Bên cạnh những sự hỗ trợ trực diện về gia tăng doanh số, tăng lượng khách hàng, đưa công nghệ đến giúp tiểu thương, thì hệ thống đồng thanh toán 60/40 còn kết nối mạnh mẽ đến các nền tảng giao đồ ăn hàng đầu như Grabfood, Robinhood, Shopeefood kể từ thời điểm tháng 6.2026.
Nhờ vậy, đông đảo các quán ăn, nhà hàng nhỏ - giúp họ kinh doanh mạnh mẽ và tạo sự tiện lợi tối đa cho người dân có thể tiêu ngay số tiền nhận được vào thực phẩm, vào những bữa ăn thiết yếu và dòng tiền chảy thẳng đến những đối tượng cần nó nhất.
Quay lại với câu chuyện ông Anutin mặc quần đùi đi dạo chợ, đây có vẻ là thứ gia vị kích thích hương vị của chương trình được tiểu thương và người dân thích thú nhưng chủ trương và cách thực hiện chương trình đã khẳng định chắc nịch mục tiêu của chính phủ là giúp đỡ thiết thực, hiệu quả cho các tiểu thương, những người yếu thế nhất trong cuộc khủng hoảng kinh tế mấy tháng vừa qua. Báo chí Thái mấy hôm nay nhấn mạnh câu khẩu ngữ là tên chương trình đã đi được vào đời sống: Thais help Thais - Người Thái thương Tiểu thương Thái, đã được thực tế chứng minh, quả không có sai.