HIỂU GÌ VỀ LÀN SÓNG AI HIỆN NAY?

Chuyên gia Hồ Quốc Tuấn có một status bổ ích. Ông giúp trả lời cho câu hỏi: “48 giờ ngồi với các tỷ phú, data labs và AI founder giúp bạn hiểu gì về làn sóng AI hiện nay? “. Mời bạn theo dõi.

1. Dữ liệu đang trở thành mỏ vàng mới

Ngày càng nhiều công ty môi giới dữ liệu kiếm tới 2 triệu USD mỗi tuần nhờ bán dữ liệu doanh nghiệp cho các phòng nghiên cứu AI. Đây mới là khởi đầu của một thị trường khổng lồ hay chỉ là bong bóng? Và còn những thị trường ngách nào chưa được khai thác?

2. AI càng thông minh, startup của bạn càng mạnh hay càng yếu?

Một câu hỏi thú vị được đặt ra trong bữa tối: "Nếu tháng sau có một mô hình AI mới mạnh hơn ra đời, công ty bạn sẽ được lợi hay bị đe dọa?". Một nửa bàn ăn im lặng. Có lẽ đây là câu hỏi quan trọng nhất dành cho các startup AI hiện nay.

3. Doanh thu tỷ USD chưa chắc đã là thành công

Chuẩn mực mới của startup AI dường như là đạt doanh thu 1 tỷ USD trong 12 tháng. Nhưng ít ai nói về khả năng giữ chân khách hàng. Doanh thu AI có thể tăng rất nhanh nhưng cũng biến mất rất nhanh. Sắp tới có thể xuất hiện nhiều công ty doanh thu khổng lồ nhưng khách hàng liên tục rời bỏ.

4. AI đang tái định nghĩa máy tính

Chúng ta đang chứng kiến cuộc tái phát minh máy tính. Mô hình AI đóng vai trò như bộ xử lý (CPU), hệ thống điều phối AI như hệ điều hành, còn các kỹ năng và plugin giống như ứng dụng. Nhìn theo cách này sẽ thấy nhiều cơ hội kinh doanh mới còn bỏ ngỏ.

5. AI có thể sớm tự học và làm thay công việc của bạn

Có thể chỉ khoảng một năm nữa, AI sẽ đủ khả năng quan sát bạn làm việc trong một tuần rồi tự thực hiện công việc mà không cần hướng dẫn. Công nghệ ghi màn hình, bộ nhớ AI và mô hình chạy trên thiết bị cá nhân đã tạo ra nền tảng kỹ thuật cho điều này.

6. Giá trị không chỉ nằm ở mô hình A

Các startup AI tốt nhất không phụ thuộc vào một mô hình duy nhất mà linh hoạt sử dụng nhiều mô hình cho những công việc khác nhau: mô hình giỏi thiết kế, mô hình giá rẻ cho việc thông thường, mô hình chuyên xử lý văn bản.

Lợi thế cạnh tranh thực sự nằm ở khả năng kết nối dữ liệu ngành, đánh giá chất lượng đầu ra, kiểm soát hành động của AI và thiết kế giao diện để con người giám sát. Bản thân mô hình AI có thể chỉ chiếm 20% giá trị giải pháp.

7. Sao chép phần mềm chưa bao giờ dễ đến thế

AI đang giúp lập trình viên phân tích và xây dựng lại các phần mềm phức tạp với tốc độ đáng kinh ngạc. Thậm chí có người đã tái tạo bằng mã nguồn mở hàng loạt ứng dụng vốn được định giá hàng tỷ USD. Khi phần mềm ngày càng dễ sao chép, lợi thế cạnh tranh của các công ty công nghệ sẽ nằm ở đâu?

8. Giá trị doanh nghiệp phần mềm có thể nằm ở dữ liệu, không phải phần mềm

Nếu phần mềm có thể được tái tạo nhanh chóng, tài sản quý nhất của các công ty SaaS lâu đời chính là dữ liệu khách hàng và quy trình vận hành tích lũy nhiều năm.

Điều này đặt ra câu hỏi mới về định giá doanh nghiệp: liệu cách định giá truyền thống dựa trên doanh thu định kỳ (ARR) còn phù hợp, hay chúng ta cần phương pháp định giá dựa trên giá trị dữ liệu?

9. Nhiều phần mềm truyền thống có nguy cơ biến mất

Đặc biệt là những ứng dụng buộc người dùng phải liên tục mở màn hình, nhấp chuột và thực hiện hàng loạt thao tác. Trong kỷ nguyên AI tự hành (AI agents), nhiều công việc này sẽ được AI thực hiện trực tiếp, khiến giao diện phần mềm truyền thống trở nên không cần thiết.

10. Dọn dẹp dữ liệu doanh nghiệp là cơ hội kinh doanh lớn

Doanh nghiệp nào cũng muốn tập trung dữ liệu nội bộ và kết nối với AI thông qua các giao thức như MCP. Nhưng thực tế dữ liệu thường rất lộn xộn: một khách hàng có năm hồ sơ khác nhau, thông tin nằm rải rác trên Slack, tài liệu PDF không thể tìm kiếm.

Việc chuẩn hóa và kết nối dữ liệu có thể trở thành một thị trường tư vấn khổng lồ.

11. Hạ tầng dành cho AI agents sẽ là thị trường béo bở

Nhiều startup đang xây dựng các thành phần nền tảng như API, hệ thống dữ liệu và công cụ phục vụ AI agents. Một số sản phẩm gần như không cần giao diện vì người sử dụng chính là AI chứ không phải con người.

Những doanh nghiệp cung cấp hạ tầng cơ bản cho kỷ nguyên AI tự hành có thể trở thành những người chiến thắng lớn.

12. Dữ liệu về thất bại của AI có giá trị đặc biệt

Các phòng nghiên cứu AI không quá khó khăn trong việc tìm dữ liệu huấn luyện thông thường. Thứ khan hiếm hơn là dữ liệu thực tế về những tình huống AI mắc lỗi khi làm việc trong doanh nghiệp.

Ai sở hữu những dữ liệu này sẽ nắm giữ một tài sản rất giá trị để cải thiện AI.

13. Cuộc cạnh tranh AI tiếp theo là về trí nhớ

Mô hình AI thông minh nhất chưa chắc sẽ chiến thắng. Lợi thế có thể thuộc về AI ghi nhớ nhiều nhất về người dùng: thói quen, sở thích, công việc và lịch sử tương tác.

Khả năng hiểu và ghi nhớ người dùng lâu dài có thể quan trọng hơn năng lực xử lý thuần túy.

14. AI đang tiến từ thế giới số sang thế giới vật lý

AI không chỉ viết văn bản hay lập trình mà còn tiến vào thiết kế kỹ thuật, sản xuất và robot. Một xu hướng mới là dùng AI để thiết kế và chế tạo sản phẩm gần như chỉ bằng yêu cầu ngôn ngữ tự nhiên.

Theo một nhà sáng lập công ty robot, thách thức lớn nhất của AI giờ đây không hẳn là nghiên cứu mà là triển khai thực tế. Robot có thể tự làm việc, gọi con người hỗ trợ khi gặp khó và dùng chính những lần can thiệp đó để tiếp tục học hỏi.

15. An ninh mạng trở thành lĩnh vực nóng

Mỗi AI agent được cấp quyền truy cập hệ thống doanh nghiệp cũng đồng nghĩa với một cánh cửa mới có thể bị tin tặc khai thác.

Vì vậy, các công ty an ninh mạng, đặc biệt những doanh nghiệp chuyên xử lý hậu quả sau tấn công, đang đứng trước cơ hội tăng trưởng lớn.

16. Startup thất bại vẫn có thể sở hữu tài sản giá trị

Một startup ngừng hoạt động sau năm năm vẫn có thể sở hữu kho dữ liệu quý gồm email, trao đổi nội bộ và mã nguồn. Những dữ liệu này có thể được cấp phép để phục vụ huấn luyện AI.Thậm chí, trong một số trường hợp, giá trị thanh lý tài sản dữ liệu có thể lớn hơn giá trị tiếp tục vận hành doanh nghiệp.

17. Internet dành cho AI agents sẽ tạo ra mô hình kinh doanh mới

Khi AI agents trở thành lực lượng truy cập và sử dụng internet chủ yếu, cách kiếm tiền trên internet cũng sẽ thay đổi.

Câu hỏi lớn là doanh nghiệp nên phát triển sản phẩm và dịch vụ gì khi khách hàng trực tiếp không còn là con người mà là các AI agents?

18. Bảo hiểm cho sai sót của AI sẽ xuất hiện

Khi AI agents tự đưa ra quyết định và có thể gây ra thiệt hại tài chính lớn, thị trường bảo hiểm trách nhiệm cho AI sẽ hình thành.

Các công ty bảo hiểm nhiều khả năng sẽ yêu cầu kiểm toán, đánh giá và kiểm soát hệ thống AI trước khi chấp nhận bảo hiểm.

19. Người biết đánh giá output AI sẽ ngày càng được săn đón

Khi AI đã có thể tạo ra vô số ý tưởng và sản phẩm, kỹ năng quý giá không còn đơn thuần là tạo ra chúng mà là nhận biết đâu là sản phẩm tốt.

Các startup đang tìm kiếm những người có gu thẩm mỹ, hiểu ngành và biết xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng AI (evals).

20. Startup thất bại, nhà sáng lập chuyển sang làm nhà sáng tạo nội dung

Một xu hướng mới: startup gọi vốn đầu tư mạo hiểm, sử dụng nguồn lực đó để xây dựng thương hiệu cá nhân cho nhà sáng lập.

Nếu doanh nghiệp thất bại, họ vẫn sở hữu lượng người theo dõi lớn để trở thành nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, rồi tiếp tục phát triển các sản phẩm mới bằng vốn tự có.

21. Sự chú ý của khách hàng là tài nguyên khan hiếm nhất

Trong thời đại ai cũng có thể tạo ra sản phẩm bằng AI, việc thu hút khách hàng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Các startup đang chi mạnh cho quảng cáo trên xe buýt, biển quảng cáo và những sự kiện hoành tráng để được chú ý, gợi nhớ thời kỳ bong bóng dotcom.

Lợi thế cạnh tranh ngày càng nằm ở khả năng phân phối sản phẩm, xây dựng thương hiệu và thu hút người dùng với chi phí hợp lý.

Những người thực sự biết cách mở rộng quy mô khách hàng hiệu quả đang trở thành nguồn nhân lực cực kỳ quý hiếm.

PS. Bài tuy đã dài (1.700 từ) tôi cũng muốn chuyển ở đây lời bình (tóm lược) của ông Hồ Quốc Tuấn tạm trả lời câu hỏi của đề bài.

“Khi AI khiến việc viết phần mềm, tạo sản phẩm và tự động hóa công việc ngày càng dễ dàng, giá trị cốt lõi sẽ dần chuyển từ công việc kỹ thuật sang những "tài sản độc" khó sao chép hơn:
- dữ liệu độc quyền,
- hiểu biết chuyên ngành (domain knowledge mà mình nói vài lần trong các post Đọc Chậm),
- khả năng đánh giá ý tưởng, lựa chọn các output của AI sẽ trở nên quý giá
- duy trì lòng tin của khách hàng (bữa nào mình sẽ viết một bài về cái này
- và năng lực phân phối sản phẩm (cái này mình mới học hôm nay từ post của bạn Greg Isenberg).