HAI LỜI TÂM SỰ CỦA 2 DOANH NHẬN TÔI QUÍ TRỌNG VỀ NGÀY DOANH NHÂN VN. (Phần 1)
Bài 1: Bài phát biểu của Ông Phạm Phú Ngọc Trai (Cố vấn của Hiệp Hội DN. HVNCLC) tại Lễ Khai giảng chương trình Thạc Sĩ Chính sách công của Đại học Fulbright ngày 12/10/2026 tại TPHCM.
“Chúng ta đang sống trong một thế giới mà sự bất định — uncertainty — đang dần trở thành trạng thái bình thường mới. Địa chính trị, kinh tế, khí hậu và xã hội ngày càng đan xen; một biến động ở rất xa cũng có thể nhanh chóng chạm đến công việc, lựa chọn và cuộc sống hằng ngày của mỗi chúng ta.
Cùng lúc đó, AI, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra những khả năng mà chỉ vài năm trước còn khó hình dung. Công nghệ đang thay đổi cách chúng ta học, làm việc, cạnh tranh, quản trị — và cả cách chúng ta nhìn về tương lai.
TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) CÓ THỂ THAY ĐỔI THẾ GIỚI. NHƯNG CHỈ CON NGƯỜI MỚI CÓ THỂ LÀM CHO THẾ GIỚI ẤY TỐT ĐẸP HƠN.
Có lẽ đó chính là nghịch lý của thời đại chúng ta: công cụ ngày càng mạnh hơn, nhưng những lựa chọn của con người lại ngày càng khó hơn.
Hôm nay, tôi muốn chia sẻ hai câu chuyện thật trong hành trình của chính mình — hai trải nghiệm không cho tôi mọi câu trả lời, nhưng đã thay đổi cách tôi nhìn về thành công, lãnh đạo và trách nhiệm.
CÂU CHUYỆN THỨ NHẤT – DÁM ĐẶT MỘT CÂU HỎI KHÁC
Khi còn làm việc trong một doanh nghiệp đa quốc gia tại Việt Nam, đội ngũ của chúng tôi phải cạnh tranh với một đối thủ rất mạnh — một doanh nghiệp gần như dẫn đầu cùng ngành hàng ở nhiều thị trường trên thế giới.
Khi ấy, chúng tôi tự hỏi một câu khá đơn giản: Tại sao ở Việt Nam chúng ta không thể làm khác?
Chúng tôi bắt đầu bằng cách: lắng nghe kỹ hơn người tiêu dùng Việt Nam, thử những cách tiếp cận mới, phát triển sản phẩm mới và xây dựng những thương hiệu được hình thành ngay từ thị trường Việt Nam.
Và một số sản phẩm và thương hiệu được hình thành từ sự thấu hiểu người tiêu dùng Việt Nam sau đó đã được hệ thống toàn cầu lựa chọn để phát triển tại nhiều quốc gia khác.
Dám nghĩ khác không có nghĩa là tin rằng mình luôn đúng. Ngược lại, nó đòi hỏi đủ tự tin để thử một con đường mới — nhưng cũng đủ khiêm tốn để thay đổi khi dữ liệu, thực tế và sự thật cho thấy mình cần thay đổi.
Lãnh đạo không nhất thiết bắt đầu bằng việc có mọi câu trả lời. Đôi khi, lãnh đạo bắt đầu bằng sự can đảm đặt ra một câu hỏi khác.
CÂU CHUYỆN THỨ HAI – TỪ THÀNH CÔNG CÁ NHÂN ĐẾN TRÁCH NHIỆM CHUNG
Nhiều năm sau, một trải nghiệm khác lại khiến tôi nhìn hoạt động kinh doanh từ một góc khác.
Trong kinh doanh, doanh nghiệp dành rất nhiều nguồn lực để đưa sản phẩm ra thị trường: nghiên cứu người tiêu dùng, phát triển sản phẩm, xây dựng hệ thống phân phối, và có thể chi hàng nghìn tỷ đồng cho tiếp thị và truyền thông để thuyết phục người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm của mình.
Nhưng rồi tôi bắt đầu tự hỏi: Sau khi sản phẩm được sử dụng, điều gì xảy ra với bao bì mà chúng ta đã đưa ra thị trường?
…Nhưng rất nhanh, chúng tôi cũng nhận ra rằng không một doanh nghiệp nào có thể giải quyết bài toán này một mình.
Vì vậy, những doanh nghiệp vốn cạnh tranh với nhau từng ngày trên thị trường đã lựa chọn ngồi lại cùng nhau — không phải để nói về thị phần hay thương hiệu, mà để cùng tìm một cách tốt hơn để chịu trách nhiệm với sản phẩm mình đưa ra thị trường.
Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam — PRO Vietnam — ra đời trong chính bối cảnh đó
Vâng, có những vấn đề chúng ta có thể cạnh tranh để giải quyết. Nhưng có những vấn đề chúng ta chỉ có thể giải quyết khi cùng nhau.
TỪ THÀNH CÔNG ĐẾN Ý NGHĨA
Hai câu chuyện ấy xảy ra ở hai giai đoạn rất khác nhau trong hành trình nghề nghiệp của tôi.
Một câu chuyện về khát vọng và khả năng tạo ra sự khác biệt. Câu chuyện còn lại về trách nhiệm và khả năng cùng nhau tạo ra giá trị chung.
Khi còn trẻ, chúng ta thường hỏi: Tôi sẽ đạt được gì? Tôi sẽ đi được bao xa?
Đó là những câu hỏi hoàn toàn chính đáng. Khát vọng cá nhân rất quan trọng.
Nhưng càng đi xa hơn, tôi càng thấy có một câu hỏi khác đáng để mang theo:Điều gì đã trở nên tốt đẹp hơn bởi vì chúng ta đã từng có mặt và đóng góp
Có lẽ đó là lúc thành công bắt đầu chuyển thành ý nghĩa.
Thành công nói về những gì chúng ta đạt được. Ý nghĩa nói về những gì trở nên tốt đẹp hơn nhờ sự hiện diện và đóng góp của chúng ta.
Và với tôi, đó cũng là một cách rất giản dị để hiểu về public value — giá trị công: Giá trị chúng ta tạo ra không chỉ cho bản thân hay tổ chức của mình, mà còn cho cộng đồng và xã hội rộng lớn hơn.
Nhìn lại, câu chuyện thứ nhất dạy tôi cách tạo ra giá trị bằng sự khác biệt.
Câu chuyện thứ hai giúp tôi hiểu rằng giá trị ấy chỉ thật sự trọn vẹn khi chúng ta biết nhìn xa hơn lợi ích của chính mình.
VÀ CHÚNG TA NGHĨ VỀ VIỆC LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP.
Hai câu chuyện tôi vừa chia sẻ không cho tôi tất cả câu trả lời. Chúng chỉ giúp tôi hiểu rằng lãnh đạo không phải là một trạng thái mà một ngày nào đó chúng ta đạt tới.
Lãnh đạo là một hành trình liên tục học hỏi, thay đổi và tự hỏi mình đang tạo ra giá trị cho ai.
Trong 18 tháng tới, các bạn sẽ có thêm rất nhiều kiến thức. Nhưng tôi hy vọng hành trình này còn mang đến điều gì đó sâu hơn: khả năng nhìn thế giới qua đôi mắt của người khác; sự tôn trọng đối với sự thật và bằng chứng; sự khiêm tốn để biết rằng mình luôn còn điều phải học; và ý thức rõ hơn về giá trị mình muốn tạo ra.
Vì vậy, câu hỏi tôi muốn để lại không chỉ là: Tôi muốn đạt được điều gì? Mà là:
Tôi muốn trở thành người như thế nào — và điều gì sẽ trở nên tốt đẹp hơn bởi vì tôi đã từng có mặt và đóng góp?
Tương lai được tạo ra bởi những con người biết mình muốn phụng sự điều gì — và lựa chọn hành động vì điều đó.
PS. Trên đây, tôi trích một số điều tâm đắc để mời mọi người đọc, nhân ngày Doanh nhân VN 13/10/2026 ,từ vài phát biểu của ông Phạm Phú Ngọc Trai tại Lễ Khai giảng chương trình Thạc Sĩ Chính sách công của Đại học Fulbright ngày 12/10/2026 tại TPHCM.
