Sáng nay tôi tham dự hội thảo: "Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm". Đọc danh sách diễn giả phát biểu (được mời và đăng ký phát biểu) tôi thấy có nhiều điều hay để học.

Xin ghi vài suy nghĩ chớp nhoáng về chủ đề hội thảo. Chuyện trăm năm của TPHCM cũng là chuyện trăm năm của Sài Gòn thân thương.

Tôi ghi ở đây những gì tôi trải nghiệm và trăn trở nhiều, từ thực tế là tôi sinh ra, sống trọn đời ở đây. Sống và ghi chép, ghi nhớ siêng năng, để chiêm nghiệm cho tới bây giờ, có thể còn hời hợt, phiến diện nhưng rất thực tình.

Sau đây là những ghi nhận từ thực tế tôi được trải nghiệm. Sài Gòn có một bản năng thật sâu sắc là BAO THƯƠNG. Thương thành phố mình, thương đất nước, gia đình mình và có một "lò xo thiện nguyện" tồn tại vĩnh viễn thật bén nhạy. Gần một năm (2021) thảm họa Covid 19 tấn công TP này đã thể hiện và chứng minh về sức mạnh vô biên của lòng nhân ái, vì đại nghĩa của người Sài Gòn đã bật cao, hiển hiện.

Sài Gòn sở hữu tài năng kinh doanh, quản trị. Sài Gòn là cái nôi của kinh tế tư nhân của đất nước này. Nơi cuộc cải tạo tư sản được thực hiện mạnh mẽ nhưng cũng là nơi đội ngũ doanh nghiệp (qui mô vừa) thể hiện khả năng và bản năng vượt thắng trong kinh thương, đã giữ vững một lực lượng doanh nghiệp tư nhân hơn 50 năm cho đất nước. Lực lượng này đang chuyển giao thế hệ quản lý dù khó khăn nhưng khá kiên định.

Sài Gòn có một lực lượng chuyên gia cả cao tuổi và trẻ tuổi về khoa học công nghệ và kinh tế xã hội mạnh, thực chất, có thực lực và có thiết tha đóng góp cho đất nước mình.

Sai Gòn là nơi tập họp sức mạnh của báo chí cả nước. Dân gian nói, văn Bắc báo Nam có lẽ cũng từ chiêm nghiệm thực tế này. Lực lượng mạnh những người làm truyền thông này cũng là một trong những lực lượng rất cần thiết góp phần thực hiện Nghị quyết TW số 80 và sau đó, quyết định 2486 mà Thủ tướng phê duyệt, khẳng định chiến lược phát triển ngành Công nghiệp văn hóa, trụ cột cho phát triển bền vững.

Sài Gòn - TPHCM còn là trung tâm vùng kinh tế phía nam liên kết sức mạnh của Đông và Tây Nam Bộ. Vai trò của trung tâm - đô thị đặc biệt - này ở phía Nam - ngày càng quan trọng. Một dẫn chứng, ngay từ năm 2021, ngay sau một trận thiệt hại nặng nề vì Covid 19, TP cũng đã đứng ra đồng hành cùng các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, tổ chức Mekong Connect ngay tại TP này, khi mà các tỉnh đồng bằng do thời điểm đó còn chịu ảnh hưởng bởi cơn sóng thần Covid 19, đang ít nhiều lao đao.

Từ đó đến nay, TPHCM vẫn tiếp tục đóng vai trò hạt nhân của cuộc kết nối với đồng bằng qua Mekong Connect

Tôi vừa dự cuộc “Báo cáo thường niên Kinh tế đồng bằng sông Cửu Long” tại Cần Thơ ngày 28/5/2026 mới đây.

Điệp khúc buồn về một vùng kinh tế quan trọng như vậy đặt ra nhiều yêu cầu cho giai đoạn mới phát triển vùng kinh tế phía Nam. Sức ép của "sứ mệnh" đảm bảo an ninh lương thực cho cả nước, rồi những giải pháp qui hoạch không thuận thiên (như qui hoạch thủy lợi, nông nghiệp chú trọng sản lượng với 3 vụ mùa…) đã dẫn tới Nghị quyết Thuận thiên số 120 của chính phủ. Nhiều quyết định quan trọng từ nghị quyết này đã thay đổi cần thiết cho đời sống đồng bằng như: xếp lại thứ tự ưu tiên tập trung của ba ngành: lúa gạo, thủy sản và trái cây trước đây... Tuy nhiên xem ra nghị quyết "Thuận thiên" này lại ít được nhắc lại và kiểm điểm việc thực hiện?

Đó là câu chuyện dài về đồng bằng mà các kiến nghị của báo cáo thường niên KT ĐBSCL mới đây đưa ra (như xoay trục kinh tế; Xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp; chú trọng sức sống doanh nghiệp thay vì đếm số lượng doanh nghiệp, khắc phục hiện tượng vắng bóng DN cỡ vừa ở đồng bằng…

Cuối cùng, tôi nghiệm ra đều là những giải pháp cần có vai trò liên kết của TPHCM. Hi vọng các giải pháp liên kết thiết thực sẽ được xác định và đưa vào thực hiện tại Mekong Connect lần thứ 10 tổ chức tại Vĩnh Long, đang được các tỉnh đồng bằng và TP HCM chuẩn bị tổ chức đầu tháng 8/2026.

TPHCM tầm nhìn 100 năm chắc là không thể thiếu vai trò đột phá của khoa học công nghệ mà TP cũng đang dẫn đầu ở phía Nam.

Nhưng sức mạnh căn cốt của TPHCM, năng lực nội sinh của TP này rất cần được nhận diện sâu sắc, công bằng và đầy đủ làm hành trang, động lực cho những bước đi trăm năm sắp tới.