Cô gái buộc giá gỗ trên lưng, mang theo hàng chục cuốn sách, đi khắp đường phố, từ nhà này qua nhà khác, leo lên nhiều bậc cầu thang, gõ cửa từng nhà, để vừa bán vừa cho thuê, vừa nhận tiền, lại vừa ghi chép...

Một hình ảnh tiêu biểu về văn hoá đọc ở Anh và một số nước trong thời kỳ Đại suy thoái gần một thế kỷ trước, những năm 1930.

Dù tỷ lệ người biết chữ tăng lên, nhiều người có nhu cầu đọc sách, nhưng việc mua sách, sở hữu sách vẫn là một thứ gì đó rất xa xỉ.

Thư viện công cộng vẫn hoạt động, nhưng người đọc thuộc tầng lớp lao động luôn cảm thấy e ngại, vì sách chủ yếu là các loại “tinh hoa”, nghiêm túc, thiếu những tác phẩm phổ thông được nhiều người tìm đọc và yêu thích.

Dịch vụ cho thuê sách bùng nổ. Các thư viện nhỏ, lẻ, nhanh chóng lan rộng khắp đô thị. Thư viện loại này không yêu cầu đặt cọc, chỉ tính phí cho mỗi lần mượn và cũng không cần phải đăng ký gì cả.

Lúc đó, hầu hết các cửa hàng bán thuốc lá, tạp hóa nhỏ, các quầy báo… đều kê thêm kệ cho thuê sách như một hoạt động kinh doanh phụ. Sự sắp xếp đó có lợi cho tất cả mọi người. Chủ cửa hàng có được lượng khách hàng thường xuyên. Người đọc có thể tiếp cận những cuốn tiểu thuyết trinh thám, lãng mạn.. bán chạy nhất, mới nhất mà không cần phải trả quá nhiều tiền...

Cô gái mang sách đi bán, mô tả ở trên, không phải là nhân viên của thư viện hay thuộc một chương trình nào của chính phủ.

Cô chỉ là người mua bán sách!

Thay vì chờ khách hàng đến, cô mang sách trực tiếp ra đường phố và đến tận cửa nhà. Cô đã giải quyết được vấn đề rất khó lúc đó: nếu người đọc tiềm năng không thể dễ dàng đến thư viện hoặc hiệu sách, cô sẽ đi bộ đến chỗ họ!

Cô đã đi, không chỉ đơn giản là mang sách, mà mang theo cơ hội đọc sách cho mọi người, giúp cho một người mẹ không thể rời xa con để đi mua sắm, một người lao động làm việc theo giờ giấc không thể đến thư viện... và cho bất cứ ai không có cơ hội cầm một cuốn sách mới trên tay.

Dịch vụ của người phụ nữ này đã đáp ứng một nhu cầu thực sự, còn thư viện cho thuê sách đã nhanh chóng thu hút một lượng độc giả hoàn toàn mới. Những độc giả thuộc tầng lớp lao động nhờ vậy có thể đọc những cuốn sách giống như những người hàng xóm giàu có hơn mình!

Hình ảnh cô gái mang sách đi khắp nơi đã vượt thời gian về khát vọng sách, trước khi máy đọc sách điện tử chứa cả thư viện ra đời, trước khi sách nói có thể được tải xuống trong vài giây, con người đã tìm ra nhiều cách để chia sẻ sách với nhau.

Chúng ta luôn nhớ phương pháp đã thay đổi, nhưng khát khao đọc sách thì vẫn không.

Ngày nay, chúng ta tôn vinh hình ảnh này chứng minh sự uyển chuyển của con người khi khao khát kiến thức, khao khát sự thoát ly, khao khát điều kỳ diệu mà chỉ một cuốn sách hay, một cuốn sách mới có thể mang lại, họ sẽ tìm cách để biến điều đó thành hiện thực.

Hãy xem bức ảnh: hai người phụ nữ dừng chân trên đường phố, một người vác giá sách trên lưng, người kia tay đeo găng tay mở một cuốn sách, đầu cúi xuống đọc.

Chỉ vậy thôi cũng đủ để nhắc nhở chúng ta rằng, sách luôn đáng để mang theo, đáng để cật lực khuân vác, đáng để bỏ công sức, đáng để đi bộ!

Và người ta gọi đó là Văn hoá đọc!|

(Theo Lê Xuân Khuê).

Còn sau đây là...

MỘT CÂU CHUYỆN NỔI TIẾNG

Ngôi sao phim Harry Potter Emma Watson đã cố tình để quên (giấu và để lại) những bản sao cuốn hồi ký "Mom & Me & Mom" của tác giả Maya Angelou tại nhiều chỗ trên tàu điện ngầm London. Những hành khách có thể tìm thấy cuốn hồi ký này, mà Watson chọn là tác phẩm kêu gọi nữ quyền của Watson, mở đầu bằng câu: "Thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20 không phải là thời điểm tốt đẹp để sinh ra là người da đen, nghèo và là phụ nữ ở St Louis, Missouri."

Nữ diễn viên cũng để lại một lời nhắn bên trong những cuốn sách mà cô phân phát, yêu cầu hành khách "hãy giữ gìn cẩn thận" cuốn sách và "khi đọc xong, hãy để lại nó trên tàu điện ngầm để người khác tìm thấy". Sáng kiến này là một phần trong dự án của Books on the Underground do nghệ sĩ truyền cảm hứng yêu sách, thích đọc Emma Watson.