Bây giờ tui không sợ bị bỏ lại phía sau nữa mà sợ đang bị đẩy lên phía trước nè chú!. Đó là nguyên xi câu của một tiểu thương cỡ... khá bự ở Sài Gòn nói khi tôi đi thị trường ghé lại thăm anh, anh Bảy. Ngồi tìm hiểu sâu thêm thì cũng là vấn đề nóng bỏng hơn cả năm nay: chính sách thuế cho hộ kinh doanh cá thể.
Cái cụm từ "bị đẩy lên phía trước" hóa ra lại đúng trong tình huống này, và có lẽ là của hàng triệu tiểu thương khác đang hằng ngày toát mồ hôi tìm cách thích nghi với chính sách thuế mới. Sở dĩ họ "an tâm" không bị bỏ lại phía sau là vì cơ quan thuế kiểm tra họ thường xuyên, yêu cầu cũng nắm rõ, quy định, hướng dẫn cũng được triển khai rồi, thậm chí là được "mời lên phường nói chuyện" mấy lần. Chưa kể máy tính tiền, máy tính, phần mềm cũng bỏ tiền mua hết rồi. Với bao nhiêu thứ đó, có muốn len lén trốn đi sau cũng chẳng được.
Thực tế cho thấy sau hơn một năm lăn lộn với chính sách thuế mới, có thể khẳng định lúc này đa số tiểu thương không còn sợ đóng thuế, không còn sợ truy thu như thời gian đầu nữa. Sự hiểu biết về chính sách, quy định thuế đã cải thiện lên rất nhiều. Vậy tại sao tình hình vẫn còn trầy trật như vậy?
Quay lại câu chuyện hết sức cụ thể của anh tiểu thương trên để thấy có những vấn đề "bếp núc" nhưng có thể cản bước quá trình đi vào cuộc sống của một chính sách lớn, nếu nó vẫn đang âm ỉ trên diện rộng.
Anh chỉ thẳng vào cả cửa hàng với những kệ hàng đầy ắp: tôi thuộc nhóm cửa hàng lớn, nhẩm tính thì đang kinh doanh khoản hơn 5,000 mặt hàng khác nhau. Máy móc phần mềm mua hết, muốn xuất hóa đơn theo quy định lắm, nhưng giờ làm sao cho nguyên cái đống hàng này nó vào máy, máy hiểu và chạy ra hóa đơn? Tui gần 60, cũng cố gắng học và tìm hiểu lắm chứ không dám lười, vì đó là chuyện áo cơm, nhưng hơn năm vẫn chưa biết làm sao. Anh còn nói thêm, mấy khu phố xung quanh đây, tiểu thương tạp hóa như tui nhiều, ai cũng bị vậy hết. Máy đi một đường, hàng đi một nẻo. Làm không được, mấy anh thuế xuống la, dọa phạt, cũng sợ nhưng có ai chỉ cho cách nào bài bản đâu. Người ta nói tiểu thương tụi tui phải chuyển đổi số, nghe to tát, nhưng trước mắt thì chuyển đống tồn kho offline thành online mà chưa được thì mọi chuyện khác tiếp theo cũng đứng im.
Vấn đề của anh tiểu thương này hiện nay cũng chính là chuyện lớn của hàng triệu hộ, theo quan sát thực tế thị trường của chúng tôi. Thậm chí chúng tôi còn thử đếm sau vài tháng đi khắp các tỉnh thì không ngại cho rằng có không dưới 50% số tiểu thương đang vướng những chuyện bếp núc như vậy. Khiến cho quá trình đi theo chính sách mới không thành công. Như đã nói với khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể vì những chuyện bếp núc đó đang tồn tại không dưới một nửa, nghĩa là hàng triệu. Tôi tin là anh chị chuyên gia thị trường nào đọc bài này cũng sẽ đồng tình với tôi. Bởi nó là thực tế.
Chưa hết, tiểu thương của mình họ đâu chịu ngồi yên chờ phạt. Họ cũng suy nghĩ dùm cơ quan chức năng giải pháp luôn đấy. Anh Bảy lại tiếp tục có ý kiến: tui đề nghị nhà nước giúp số hóa hết các mặt hàng các doanh nghiệp, cấp mã gì đó cho nó, rồi đưa lên dữ liệu chung. Tiểu thương tụi tui có máy, kết nối vào là load về xài luôn. Khi đó hàng triệu tiểu thương hai lúa như tui đỡ khổ. Tui tin công nghệ giờ làm được mà. Rồi cơ quan chức năng làm trên Youtube các khóa học online dễ nghe, dễ hiểu để giúp chúng tôi cách quản lý cửa hàng, hàng tồn kho, bán ra như thế nào cho hiệu quả. Rồi khai thuế thế nào, quản lý dòng tiền phù hợp với các hai lúa như tui.
Trời ạ, ý kiến này ai dám nói là của hai lúa không. Vì nó vô cùng hay, đúng và quan trọng hơn là cực kỳ thiết thực. Nó phức tạp không? Xin thưa là không hề, chỉ cần có cái tâm, thương tiểu thương, mong muốn hỗ trợ sinh kế cho họ thì sẽ làm được.
Tôi cho rằng, đó là những đòi hỏi hợp lý và nếu làm được sẽ là cứu cánh cho hàng triệu hộ. Những vấn đề như vậy sẽ không xuất hiện trong các cuộc họp chính sách quan liêu mà phải ra thị trường gặp gỡ nhiều anh Bảy, chị Tám bán hàng mới thấy được.
(PHẠM TRỌNG CHINH)
PS. Đây là bài mà trưởng nhóm Chuyên gia thị trường của BSA chắp bút sau nhiều ngày "đi thị trường" thăm bà con hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ của anh và sau cuộc họp nhóm "chuyên gia thị trường" chiều qua... Bạn Chinh còn cẩn thận nói mình hãy post các bức ảnh tóm tắt mà báo Tuổi Trẻ online làm, dễ đọc, dễ nhớ ở đây.
'Trong câu chuyện "5 phút-Chuyện thị trường" mình kể mỗi cuối tuần, dù tập trung phân tích tình hình thị trường khi biến động giá xăng do chiến tranh Mỹ & Israel -Iran, mình cũng đã dành 4 phút kể chuyện các hộ kinh doanh, đề tài mà nhóm chuyên gia thị trường bàn sôi nổi chiều qua.
Dạ, và trong các câu chuyện thời sự mà vốn là nhà báo, mình theo dõi ráo riết mấy hôm nay, còn có: (1) Ý nghĩa cuộc viếng thăm CT RtR, chủ con drone vượt trội Hera; (2) Nghĩ tiếp về vụ Đại học Bách Khoa; (3) Cuộc thảo luận của bạn trẻ mình có tham gia về "AI và cơn say quyền lực". Mình sẽ cố gắng post dần dần các bài đã nháp để các bạn đọc cuối tuần cho vui.
