Trưa ngày 30/4, tôi đọc thấy tin tức trên các báo:

"Chính phủ quyết định bãi bỏ thủ tục thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học về ADN, giọng nói vào Cơ sở dữ liệu về căn cước thực hiện tại cấp bộ, tỉnh.
Chính phủ mới ban hành Nghị quyết 22/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an.
...Chính phủ cũng quyết định cắt giảm nhiều thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực cấp, quản lý căn cước, như bãi bỏ thủ tục thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học về ADN, giọng nói vào Cơ sở dữ liệu về căn cước thực hiện tại cấp bộ, cấp tỉnh; bãi bỏ thủ tục tích hợp, cập nhật, điều chỉnh thông tin trên thẻ căn cước thực hiện tại cấp bộ..."

Tôi liền mở trang FB của GS Phan Dương Hiệu.

Quả thực anh viết.

Bãi bỏ thủ tục thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học về ADN, giọng nói.

Chính phủ quyết định bãi bỏ thủ tục thu thập, cập nhật thông tin sinh trắc học về ADN, giọng nói vào Cơ sở dữ liệu về căn cước thực hiện tại cấp bộ, tỉnh.

Đây là một tin tốt, trong ngày Thống Nhất.

Cá nhân mình chỉ đơn giản kiên trì đóng góp ý kiến về những điều mình cảm thấy là đúng đắn. Các bạn quan tâm có thể đọc các ý kiến của mình ở đây: https://www.di.ens.fr/users/phan/TiengViet.htm

Mình cũng hy vọng Phòng nghiên cứu tiên tiến về Mật Mã học (ACR Lab) giữa Ban Cơ Yếu Chính phủ và VIASM sẽ có những ý kiến tiến bộ về chính sách, bên cạnh các công trình nghiên cứu khoa học. Trên vai trò Cố vấn, đó là mong muốn của mình."

Tôi đọc tiếp bài anh viết cùng ngày, về một sự kiện quan trọng: (theo tôi thì bài này giải thích rõ thêm tính quan trọng của tin tốt nói trên).

50 NĂM MẬT MÃ HIỆN ĐẠI: BẢO VỆ DỮ LIỆU LÀ SỐNG CÒN TRONG TƯƠNG LAI

Năm nay kỷ niệm 50 năm khai sinh Mật mã hiện đại. Thế giới đang được định hình bởi những đế chế số với khả năng lưu trữ và xử lý dữ liệu khổng lồ.

Con người giờ đây gần như sống "trên mây", mọi hoạt động thông qua các công cụ của các đế chế "trên mây".

CUỘC SỐNG 15 NĂM TRƯỚC rất khác nhưng hồi đó, nhân kỷ niệm 35 năm Mật mã hiện đại, tôi đã viết bài trên Tia Sáng để tổng kết và đưa ra dự đoán tương lai, và dự đoán đầu tiên chính là "thách thức vô cùng lớn về tính bảo mật của điện toán đám mây."

Nhân đây tôi làm trang Mật Mã tập hợp các bài viết của tôi từ hơn 20 năm qua về chủ đề thú vị này, các bạn quan tâm tham khảo: https://www.di.ens.fr/~phan/Matma.html

Và đây là điều sẽ diễn ra trong 15 năm tới:

Thế giới trong cuộc chiến của các đế chế số đang ngày càng hình thành rõ. Các đế chế thu thập những kho dữ liệu khổng lồ, chạy các thuật toán AI khai thác dữ liệu. Những kho dữ liệu đó cũng là những "đảo vàng" giá trị mà nếu không biết giữ sẽ bị tấn công chiếm mất. Các đế chế do đó phải phát triển các hệ thống phòng thủ vững chắc. Nhưng để khai thác thì cần phải ra vào lấy thông tin xử lý liên tục, tức là phải có sự lưu thông nhộn nhịp. Những lưu thông đó sẽ tạo ra những lỗ hổng để những thành viên các đế chế khác có thể xâm nhập mà không ai hay biết. Từ những điểm xâm nhập, từng ngõ ngách từng con người của một đế chế có thể bị nắm bắt tường tận và khi cần một đế chế có thể tấn công làm suy sụp một đế chế khác.

Các tấn công đã ở mức tự động (Mythos chỉ là một điểm khởi đầu được biết), việc phòng thủ tự động cũng đang diễn ra. Trong tương lai, không đế chế nào an toàn và tất cả đều có thể bị đánh sập? Tôi cho rằng sẽ có một số đế chế mạnh nhất có thể xây những bức tường tự động kiểm soát và bịt các lỗ hổng và sẽ chỉ chịu bị tấn công với độ sát thương nhỏ không dẫn tới suỵ đổ.

Nhưng những ĐẾ CHẾ TRUNG BÌNH SẼ BỊ GAY GO NHẤT KHI KHẢ NĂNG PHÒNG NGỰ YẾU, không đủ khả năng lường trước mọi tấn công và sẽ bị các đế chế lớn theo dõi âm thầm, và khi đã bị nắm bắt đầy đủ thông tin sẽ có thể bị tấn công và sụp đổ bất kể khi nào.

Chiến lược cho các đế chế trung bình sẽ là phải ĐỪNG BIẾN MÌNH THÀNH "ĐẢO VÀNG DỮ LIỆU" MÀU MỠ để làm mồi cho các tấn công. Càng thu thập dữ liệu nhạy cảm, dữ liệu cá nhân thời gian thực sẽ càng dễ bị tấn công và thôn tính (thôn tính trong tương lai là sự bị điều khiển hành vi, từ từng cá nhân cho đến lãnh đạo). Chiến lược cho các đế chế trung bình trong thời đại tương lai theo tôi phải là: THU THẬP TỐI THIỂU THÔNG TIN VỪA ĐỦ CHO MỤC ĐÍCH QUẢN TRỊ CƠ BẢN, dùng tiến bộ khoa học để cải thiện mục tiêu phát triển bền vững, thể hiện qua khả năng tăng độ tương tác giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên.

Số là vô hạn, con người và thiên nhiên là hữu hạn. Chạy đua theo sự vô hạn là chạy theo cái ảo không có điểm dừng, dễ bị khống chế nếu thực lực mình không thể đứng đầu.

Điều nên làm là dùng tiến bộ khoa học công nghệ để THÔNG MINH HOÁ QUẢN TRỊ (trái ngược với kiểm soát toàn diện là cách thức cổ lỗ và không hiệu quả vì thu thập dữ liệu khổng lồ, từ đó trở thành đảo vàng dữ liệu màu mỡ cho các tấn công). Giải phóng con người cho sức sáng tạo, đưa đến tự do và hoà hợp giữa con người và thiên nhiên là giá trị sau cùng. Nếu chúng ta trở thành một vùng đất với thiên nhiên được bảo tồn, con người được tự do, chúng ta sẽ chính là một vùng đất đẹp hiếm có, điểm đến cho mọi giá trị thật - tự nó an toàn .

PS. MẬT MÃ HIỆN ĐAI, Ý NGHĨA HAI CHỮ HIỆN ĐẠI.
"Mật mã hiện đại" là cơ chế thay đổi hoàn toàn bộ mặt thế giới số:

Mật mã trước đây là "vùng đất cấm" chỉ dành cho quân đội và tình báo, hai bên sử dụng khóa bí mật chung. Năm 1976, hai nhà khoa học Whitfield Diffie và Martin Hellman đã xuất bản bài báo chấn động: "New Directions in Cryptography" (Những hướng đi mới trong Mật mã học).

Bước ngoặt: Họ đề xuất khái niệm Mật mã khóa công khai (Public-key Cryptography). Lần đầu tiên, hai bên có thể trao đổi bảo mật mà không cần gặp nhau để thống nhất khóa trước đó.

"Mật mã hiện đại", sự ra đời của cơ chế này đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt thế giới số:

Dân chủ hóa bảo mật: Chuyển mật mã từ công cụ chiến tranh thành công cụ bảo vệ quyền riêng tư của mọi cá nhân. Rồi nhờ có internet, chứng ta có thương mại điện tử, ngân hàng trực tuyến và cả chữ ký số và cũng không có Blockchain hay Bitcoin…

Nếu 1976 là năm "khai sinh" ngành mật mã thì 50 năm qua là quá trình mật mã biến từ một thuật toán toán học thuần túy thành "nhịp thở" của toàn bộ thế giới số hiện nay.

Cột mốc 1976 giống như vụ nổ Big Bang vậy — từ đó mà mọi giao dịch kinh tế, tài chính như chuyển tiền hay tin nhắn bí mật của chúng ta ngày nay mới tồn tại được.