Sáng qua, tại trụ sở VCCI (Hà Nội), hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm” tại Nghị định 46 và Nghị quyết số 66.13, đã được tổ chức. Người chủ trì, anh Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký kiệm trưởng ban pháp chế VCCI cho biết: hiện giờ dự họp trực tiếp ở đây có hơn 200 vị còn về trực tuyến, chứng tôi đã mở room 1.000 người mà vẫn còn nhiều người đăng ký muốn vào.

Hội thảo có 17 ý kiến phát biểu trong số 40 đăng ký. Hầu hết đều đánh giá cao sự lắng nghe và giải quyết ngay của Chính phủ qua nghị quyết 09, chỉ sau 10 ngày. Qua phân tích của các Hiệp hội và doanh nghiệp, từ thực tế, các thiệt hại nhiều mặt còn đa dạng và khốc liệt hơn những gì phơi bày trên báo chí và mạng xã hội. Có doanh nghiệp nghẹn ngào nói: với tất cả thủ tục, yêu cầu đầy nghiệt ngã bủa vây, những doanh nghiệp lớn có thể đáp ứng nhưng DN nhỏ như chúng tôi chỉ còn có cách đóng cửa vì không chịu nổi chi phí. Thành ra NĐ 46 đã thể hiện thực chất là nhằm ngăn cản thị trường hoạt động, gây ách tắc kinh doanh, xóa bỏ doanh nghiệp nhỏ, nghĩa là chống lại nghị quyết 68 BCT.

Hậu quả đó, những người soạn thảo có chịu trách nhiệm nổi không? Như vậy, NĐ 46 và NQ 66.13 là bài học nhãn tiền của một kiểu soạn thảo và ban hành qui định bất chấp. Và hầu như các ý kiến đều cho rằng, sau 15/4 sẽ là một giai đoạn nhiều khó khăn nếu 46 được thực hiện tiếp tục với các vướng mắc cần tháo gỡ còn phức tạp hơn bây giờ…

Qua các ý kiến thảo luận, tôi thấy có 5 bài phát biểu có phân tích, vừa sát thực tế vừa có tính khái quát cao, đó là của VCCI (phân tích 10 điểm “mới” của NĐ 46), bài phát biểu của Amcham và Eurocham do các chuyên gia pháp lý hiểu thị trường Việt Nam và dày dặn kinh nghiệp giao thương quốc tế trình bày, cùng với 2 bài rất sát sườn với nhu cầu doanh nghiệp (của Hiệp Hội Lương thực-thực phẩm và HH TP minh bạch) phát biểu.

Thay vì post ở đây các đường link của từng bài phát biểu, tôi sẽ tóm lược từng tài liệu và cũng gửi kèm đường link để mọi người theo dõi chung và có thể nghiên cứu sâu nếu cần. Sau đây là bài của VCCI.

10 ĐIỂM KHÁC BIỆT CỦA NĐ 46 VÀ NQ 66.13
Trình bày của đại diện VCCI, đối chiếu NĐ 46 với Nghị định 15 và các qui định đã có.

1. Mở rộng phạm vi kiểm tra toàn bộ thực phẩm nhập khẩu: Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm tự công bố như trước, NĐ 46 yêu cầu kiểm tra toàn bộ lô hàng nhập khẩu, kể cả nguyên liệu, phụ gia và bao bì dùng cho sản xuất nội bộ.

2. Thay đổi hình thức kiểm tra, tăng mức “kiểm tra thường”: Hình thức kiểm tra thường nay phải kiểm hồ sơ kết hợp kiểm nghiệm chỉ tiêu chỉ điểm; chỉ sau 3 lô đạt mới được chuyển sang kiểm tra giảm.

3. Yêu cầu thêm nhiều giấy tờ và biểu mẫu mới: Nguyên liệu, phụ gia, bao bì tiếp xúc thực phẩm bắt buộc phải công bố hoặc đăng ký công bố hợp quy mới được nhập khẩu; mẫu đăng ký cần kèm giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP.

4. Thay đổi quy trình kiểm tra từ 2 cấp sang 3 cấp: Cơ quan kiểm tra nay do UBND tỉnh chỉ định, cơ quan này tiếp tục chỉ định cơ sở kiểm nghiệm và cấp giấy xác nhận – làm quy trình phức tạp hơn.

5. Thời gian thông quan kéo dài hơn: Do tăng kiểm nghiệm và thủ tục, thời gian thông quan có thể tăng nhiều ngày, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp nhập khẩu.

6. Tách đăng ký thực phẩm thành 2 cơ chế song song: Sản phẩm có QCVN: đăng ký theo NĐ 46 (giá trị tối đa 3 năm); Sản phẩm chưa có QCVN, thực phẩm bổ sung/đặc biệt: theo NQ 66.13; nhiều sản phẩm có thể phải xin 2 loại giấy phép.

7. Siết mạnh hồ sơ đăng ký sản phẩm: Hồ sơ tăng từ 6 mục lên 9 mục với 74 nội dung, gần tương tự hồ sơ thuốc; phiếu kiểm nghiệm phải theo mẫu quy định, có nguy cơ loại bỏ kết quả của phòng thử nghiệm nước ngoài.

8. Kéo dài thời gian thẩm định:
– Tự công bố: từ 0 ngày lên 21 ngày;
– Đăng ký: từ 7 ngày lên 90 ngày (tăng hơn 1.100%).

9. Toàn bộ giấy phép hiện tại chỉ còn hiệu lực ngắn hạn: Giấy tự công bố hết hạn sau 12 tháng, giấy đăng ký sau 24 tháng; hồ sơ đang thẩm định có nguy cơ bị hủy và phải nộp lại theo quy định mới.

10. Bổ sung các nghĩa vụ mới về truy xuất và quảng cáo: Doanh nghiệp phải kết nối hệ thống dữ liệu số với cơ quan quản lý; thực phẩm bổ sung có khuyến cáo sức khỏe phải xin phép quảng cáo, không còn tự quảng cáo như trước.

GÓP Ý NGẮN GỌN CỦA HIỆP HỘI DN. HVNCLC.

Chủ tịch HH DN HVNCLC cũng phát biểu ngắn, với chỉ 2 ý. Sau 15/4 sẽ là giai đoạn khó khăn. Tháng 5, Quốc Hội có kế hoạch bàn về sắc luật đầu tiên, chính là Luật An toàn thực phẩm. DN sẽ vừa tiếp tục xoay xở trong thực hiện NĐ46 và NQ 66.13, vừa tham gia góp ý cho Luật ATTP mới, vừa duy trì kinh doanh trong bối cảnh quan hệ thị trường thế giới sẽ có nhiều khó khăn lớn.

Một kinh nghiệm trực tiếp nhận được từ quá trình ban hàn NĐ 46 là: hơn một năm 2024-25, Bộ Y Tế có mời các Hiệp Hội, các bộ ngành góp ý cải tiến NĐ 15 rồi bỗng sau khi bàn tới dự thảo số 8 thì Bộ Y Tế chuyển vào hoạt động nội bộ cho đến khi NĐ 46 bỗng được ban hành. Khoảng trống mà các Hiệp hội và DN không còn được tham gia góp ý đã khiến ND 46 đi quá xa thực tế kinh doanh, xa việc thấu hiểu năng lực thực hiện của bộ máy và nhất là đi ngược lại chủ trương lớn của Đảng qua 2 NQ 66 và 68 BCT đẩy toàn nền kinh tế vào một khúc quanh hiểm họa.

Vì vậy tôi đề nghị: tiếp tục qui trình tham vấn các Hiệp Hôi, lắng nghe doanh nghiệp và truyền thông để tập trung sức bình thường hóa lại đời sống kinh doanh và góp ý cho Luật An toàn thực phẩm. và xây dựng một đầu mối điều phối quá trình này, có thể là ban pháp chế VCCI.