20 DỰ ÁN ĐÃ QUA NGÀY THI CHUNG KẾT ĐẦU TIÊN.

Năm (5) vấn đề cũng là 5 bài học từ ngày thi chung kết thứ nhất, tôi xin tạm ghi nhận vài ý kiến chủ quan.

Thế là ngày “gian khổ” mà lý thú đầu tiên của vòng chung kết đã xong. Có 20 dự án đã lên sân khấu thi. Vẫn có các thí sinh lần đầu bước lên sân khấu, chỉ có 5 phút trình bày mà mất chục giây khó thở, run và lạc giọng khiến hơn 300 người tham dự phải vỗ tay cổ vũ. Có một dự án từng đi thi mấy lần các nơi, giám khảo đã “rành” bài thi, còn lại, gần 50% dự án đã chỉnh sửa kịp thời từ góp ý của các giám khảo từ vòng thi bán kết. Tất cả đều cố gắng, sử dụng đủ các loại hình công cụ tự giới thiệu.

Tôi hệ thống nhanh 5 vấn đề mà các giám khảo góp ý cho các dự án (xin không nhắc tên cụ thể dự án khi nêu vấn đề, để bảo đảm tính khách quan khi cuộc thi vẫn đang diễn ra).

1/ Vấn đề sơ khởi nhất: đặt tên sản phẩm và ghi nhãn. Có cái tên đặt ra biểu diễn ước mơ của người chủ, hoặc sử dụng tên “cúng cơm” của đặc sản địa phương nhưng không gợi gì về sản phẩm, cần thay đổi.

2/ "Tham lam" xây dựng danh mục sản phẩm và dùng kênh phân phối quá nhiều, trong khi nguồn lực hạn chế. Cần chú ý ưu tiên chọn khách hàng và thị trường mục tiêu hợp lý hơn.

3/ Sức mạnh của bằng chứng. Nhiều nhận định đưa ra mà thí sinh không cung cấp được bằng chứng, đặc biệt khi nói về tên của các hoá chất hay các cứ liệu được so sánh (tốt nhất, hay hơn…). Các so sánh thường từ cảm hứng và giám khảo quá chăm chú nên "bóc tách" để hỏi cũng nhiều.

4/ Bài toán tài chính. Dù các thí sinh trải rộng phần trình bày đến nhiều lãnh vực như hưởng ứng kinh tế tuần hoàn, sử dụng phụ phẩm, bảo vệ môi trường, giải quyết việc làm... nhưng bài toán tài chính vẫn được đề cập nhiều nhất. Tôi cho rằng ở đây, bản lĩnh của việc xử lý dòng tiền, ví dụ, giảm chi phí mà tăng chiết khấu cho đại lý, tăng thị phần, hiểu sâu, phản ứng kịp thời với cơ hội, luôn theo dõi đối thủ cạnh tranh… được các giám khảo phân tích mạch lạc là những bài học rất sát sườn và rất quí . Tôi sực nhớ tới một em thí sinh, năm ngoái, thi rớt, vui vẻ nói với tôi, "Không có phân tích trực diện của các thầy, cô nhiều kinh nghiệm thị trường thì tụi em còn sai tiếp. Bởi vậy, bị rớt mà em mừng vì lại được học tiếp, trường học “thực chiến” này không có nơi nào mở, cô ơi".

5/ Phân vân nên theo handmade tiếp hay nên mua máy móc, sản xuất công nghiệp? Thắc mắc này tôi thường gặp khi bàn về “tận dụng tài nguyên bản địa, bảo vệ bản sắc địa phương” với các doanh nghiệp. Phân tích của giám khảo thật gọn: khi thị trường yêu cầu lượng lớn, bạn đâu thể “làm thủ công mà đáp ứng được. Hàng thủ công mỹ nghệ thì cần tính kỹ hơn còn hàng thực phẩm hay các ngành khác chẳng hạn, yếu tố bản địa không nằm ở làm bằng tay hay bằng máy nhé…

6/ Lý thú nhất là… phát hiện AI thật tài. Cuộc thi năm nay, các giám khảo có phần chú ý hơn việc các thí sinh rủ AI vô thi thay mình ở nhiều đoạn (diễn đạt) của bài thi. Câu cú rất trơn tru mà hỏi bằng chứng, ý nghĩa, hỏi sâu thì thí sinh… cười trừ. Hãy coi chừng, các bạn hãy dùng AI đúng cách, đừng lạm dụng, chúng tôi nhận ra ngay.

Nhiều bài thi năm nay đề cập tới vai trò công nghệ mới, kỹ thuật số giúp các dự án tổ chức sản xuất, vận hành hiệu quả hơn, thậm chí nhiều dự án đưa AI với công cụ số khá thuần thục để xây dựng chuỗi cung ứng, mạng phân phối, hạ tầng số cho các tính toán mở rộng kinh doanh (thường thấy ở thí sinh các đô thị lớn), năm nay, TPHCM có tới 7 dự án vào chung kết, còn Hà Nội và Đà Nẵng có 3 dự án, thậm chí các tỉnh miền núi và ven biển miền Trung hay cực Nam đất nước đều có dự án tham gia).

Tín hiệu này chứng tỏ lực lượng “Khởi nghiệp Xanh” ngày càng mạnh về chất.